Lewkowskie Murale
Z pożytkiem dla wszystkich, czyli praca organiczna na Szlaku….
Muzeum w Lewkowie od 2024 roku znajduje się na Szlaku Pracy Organicznej. Jest to inicjatywa Samorządu Województwa Wielkopolskiego, polegająca na zrzeszaniu instytucji kultury oraz jednostek samorządu terytorialnego z terenu Wielkopolski, które w przeszłości były ważnymi ośrodkami pracy organicznej.
Praca organiczna to idea oparta na świadomości współpracy, odpowiedzialności i wzajemnej troski, wynikającej z zależności pomiędzy właścicielami majątków ziemskich a ich pracownikami. Ludzie związani z ziemią należącą do jednej rodziny współtworzyli wspólnie funkcjonujący organizm społeczny i gospodarczy. Idea ta była charakterystyczna dla naszego regionu i sprawiała, że Wielkopolska wyróżniała się na tle pozostałych ziem znajdujących się pod zaborami.
W ramach projektu „Praca Organiczna – Dziedzictwo Wielkopolan” Muzeum w Lewkowie przeznaczyło środki pozyskane za pośrednictwem Szlaku Pracy Organicznej na stworzenie murali poświęconych rodzinie Lipskich oraz organizację warsztatów haftu angielskiego.
Murale mają na celu przypomnienie sylwetek członków rodziny Lipskich z Lewkowa jako organiczników, którzy w XIX wieku wyznaczali kierunki działalności społecznej i gospodarczej w regionie. Każde z wytypowanych przystanków, wymagających gruntownego remontu, zostały odnowiony i naprawione dzięki staraniom Gminy Ostrów Wielkopolski. Następnie na ich elewacji wykonano malowidła przedstawiające Wojciecha Lipskiego III (przystanki w Czekanowie przy drodze krajowej nr 25 na trasie Kalisz–Ostrów Wielkopolski) oraz Zofię Lipską z Lipskich (przystanek przy ul. Ostrowskiej w Lewkowie, w kierunku Ostrowa Wielkopolskiego i Michałkowa). Autorem prac jest p. Konrad Moszyński z ostrowskiego studia graficznego MuchaDSGN, który stosując formy linearne przedstawia w przystępny sposób sylwetki Rodziny Lipskich.
Taka forma wykorzystania środków doskonale wpisuje się w ideę pracy organicznej. Dzięki działaniom prowadzonym niejako „u podstaw” powstały estetyczne i trwałe miejsca, z których mieszkańcy korzystają każdego dnia, oczekując na przyjazd komunikacji publicznej. Przystanki w Czekanowie zostały oddane do użytku w październiku 2025 roku, natomiast przystanek w Lewkowie – w czerwcu 2026 roku.
Projekt „Praca Organiczna – Dziedzictwo Wielkopolan” został sfinansowany ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.
Realizacja murali, poza walorem użytkowym, stanowi również trwałą i atrakcyjną formę promocji Szlaku Pracy Organicznej. To swoista, codzienna reklama Szlaku, widoczna zarówno dla pasażerów komunikacji publicznej, jak i użytkowników dróg krajowych.
Obecnie kontynuowane są warsztaty haftu angielskiego. Muzeum planuje również realizację kolejnych murali związanych ze swoją działalnością statutową w miejscowościach takich jak Franklinów, Górzno czy Szczury. Kolejny w planach mamy przystanek przedstawiający portyk pałacu w Lewkowie. Zostanie on zaprezentowany na przystankach w m. Franklinów przy drodze krajowej 11.
O postępach prac będziemy informować Państwa na bieżąco.
Do zobaczenia na Szlaku!
Murale Wojciecha Lipskiego w Czekanowie
WOJCIECH (III) LIPSKI hr. GRABIE urodził się w Lewkowie 20.02.1805 roku jako syn Józefy z Zarębów i Michała Lipskiego. Jako wnuk Salomei z Objezierskich oraz generała Wojciecha (II) Lipskiego odziedziczył w spadku Lewków i okoliczne wsie. Rosnąca świadomość sytuacji na arenie politycznej spowodowała, że coraz większą uwagę skupiano na kwestiach lokalnych. Poza pracą w miejscowych organizacjach skupiających ziemian, walczył m.in. w Powstaniu Listopadowym. Został wybrany jako deputowany na Sejm Prowincjonalny (dwukrotnie). Ufundował w Ostrowie Wielkopolskim budowę Katolickiego Gimnzjum Królewskiego otwartego w 1945 roku. Wojciech Lipski pozostawił po sobie spuściznę dla kolejnych pokoleń. Zmarł w 22.08.1855 roku w Bad Kissingen. Jego żona Stanisława z Grodzickich Lipska waz z synem Józefem Lipskim, kontynuowali pracę organiczną z jeszcze większym zapałem. Lewków w drugiej połowie XIX wieku osiągnął maksimum rozwoju. Do dzisiaj widoczne są tego efekty.
Poniżej, prezentujemy stan obiektów przed i po remoncie.
Mural Zofii Lipskiej w Lewkowie
ZOFIA Z LIPSKICH LIPSKA hr. GRABIE (1855-1916) pochodziła z inflanckiej linii Lipskich z Marienhauzu. Jej ojciec Jan Lipski był marszałkiem szlachty guberni witebskiej i powstańcem styczniowym. Matka Alina, z domu baronówna Ryck vel Ryk. Jej mężem był pierwszy polski starosta ostrowski Wojciech Lipski, właściciel Lewkowa. Jej ojciec Jan zmarł niespodziewane podczas aresztowania i konfiskaty majątku przez Rosjan. Żonę i dwie córki Zofię i Rafaellę zesłano do Woroneża. Dziewczęta udało się jednak wysłać do Francji, pod opiekę krewnej Marii Bonisławskiej, która była przełożoną w klasztorze wizytek w Paryżu. Tam Zofia otrzymała gruntowne wykształcenie: m.in. z dziedziny rysunku, malarstwa, kopiowała obrazy w Luwrze i Wersalu. Znała kilka języków, była oczytana, interesowała się nowymi prądami kulturalnymi.
Mając 17 lat, w 1872 r. powróciła do odzyskanego majątku w Marienhauzie, mimo młodego wieku podjęła się odbudowy zdewastowanego przez Rosjan majątku. Przyszłego męża, Wojciecha Lipskiego, poznała we Florencji, gdy zwiedzała z matką Włochy. Po ślubie w 1890 roku przeniosła się do Lewkowa. Jednak w Wielkopolsce brakowało jej „przestrzeni”. Mówiła: „U nas w Inflantach, wypuścisz konie i pędzisz, gdzie cię oczy poniosą, i serce się raduje, i ziemia twoja, i niebo twoje”.
W majętności lewkowskiej ludność ceniła jej organiczne zacięcie i codzienną pracę edukacyjną. W dużej mierze wyręczała męża w prowadzeniu majątku – mąż Wojciech pełnił niezliczone funkcje społeczne. Odnowiła lewkowski pałac, uzupełniła drzewostan w parku. Z ogromnym zamiłowaniem zajmowała się pszczelarstwem, kazała zbudować szklarnię i oranżerie.
W Lewkowie założyła ochronkę dla dzieci wiejskich (budynek z wieżyczką przy kościele), sklep (zwany konsumem) i bibliotekę dla ludności folwarcznej. Wspierała sierociniec w Ostrowie prowadzony przez siostry elżbietanki. Zmarła nagle, w Lozannie, podczas odwiedzin u studiującego tam wówczas syna Józefa, późniejszego Ambasadora Polski w Berlinie (do 1939 roku). Pochowana została w Lewkowie. W kościele lewkowskim odnowiła prezbiterium, do tych prac sprowadziła malarzy aż z Włoch. Sama namalowała obraz Serca Jezusowego, który do dziś znajduje się w Kościele P.W. Św. Wojciecha w Lewkowie.
Przystanek przed remontem:
Projekt wstępny murala:
Mural w trakcie prac i po odsłonięciu:
